“कष्टातून उभी राहिलेली प्रेरणादायी जीवनगाथा – का. क. चिमाजी भिमाजी मुंन्तोडे”

“कष्टातून उभी राहिलेली प्रेरणादायी जीवनगाथा – का. क. चिमाजी भिमाजी मुंन्तोडे”

जीवनात मोठेपणा पैशाने, पदाने किंवा प्रतिष्ठेने मिळत नाही, तर माणसाच्या स्वभावाने, त्याच्या कर्तृत्वाने आणि इतरांसाठी केलेल्या निःस्वार्थ सेवेतून मिळतो. शिबलापूर गावातील का. क. चिमाजी भिमाजी मुंन्तोडे यांचे जीवन हे याच गोष्टीचे मूर्तिमंत उदाहरण आहे. वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑगस्ट २०२५ रोजी त्यांनी अल्पशा आजाराने या जगाचा निरोप घेतला. पण त्यांच्या कार्याची, त्यांच्या जिद्दीची, आणि लोकांप्रती असलेल्या प्रेमाची आठवण कायम त्यांच्या ओळखीच्या प्रत्येकाच्या मनात जिवंत राहील.

बालपणातील संघर्ष आणि मेहनत
२१ फेब्रुवारी १९४६ रोजी संगमनेर तालुक्यातील शिबलापूर येथे जन्मलेले चिमाजीभाऊ यांचे बालपण खडतर होते. दोन बहिणी, दोन भाऊ, आई-वडील असा मोठा परिवार आणि त्यात आर्थिक चणचण — ही त्यावेळची परिस्थिती. लहान वयातच त्यांनी जीवनाचा कठोर चेहरा पाहिला. आई-वडिलांसोबत शेतकऱ्यांकडे मोलमजुरी, ऊसतोडणीची मजुरी, आणि रोजीरोटीसाठी होणारी धडपड — हे त्यांच्या बालपणाचे वास्तव होते.

परंतु या कष्टाच्या काळाने त्यांच्यात हार न मानणारी जिद्द निर्माण केली. रोज सकाळ-संध्याकाळ कष्ट करताना त्यांनी शेळीपालनाचा व्यवसाय सुरू केला. यामधून त्यांना थोडी आर्थिक स्थिरता मिळू लागली.

सरकारी सेवेत नोकरी आणि लोकप्रियता
वयाच्या अवघ्या १५-१६ व्या वर्षी त्यांना PWD (सार्वजनिक बांधकाम विभाग) या सरकारी खात्यात नोकरीची संधी मिळाली. प्रामाणिकपणा, कामातील जबाबदारी, आणि सर्वांशी मनमोकळेपणाने वागण्याची त्यांची शैली — या गुणांमुळे ते लवकरच सर्वांचे लाडके झाले. त्यांच्या विनोदी बोलण्याने कार्यस्थळी हसू पसरायचे. वरिष्ठ अधिकारी असोत वा कनिष्ठ सहकारी — चिमाजीभाऊ सगळ्यांचे आपलेसे मित्र होते.

गावासाठी असलेले प्रेम
नोकरीबरोबरच त्यांनी आपले गाव शिबलापूर यासाठी आपले मन, वेळ आणि संसाधने अर्पण केली. सामाजिक, धार्मिक आणि राजकीय क्षेत्रात ते नेहमी अग्रेसर असायचे. कुणालाही अडचण आली तर त्याच्या मदतीसाठी धावून जाणे — हा त्यांचा स्वभावच होता.

गावातील मंदिर, शाळा, बौद्ध विहार यांच्या उभारणीत त्यांनी आर्थिक मदत करून मोठा वाटा उचलला. गावाच्या विकासासाठी त्यांनी कधी पैशाची किंवा श्रमांची तमा बाळगली नाही. त्यांच्या कार्याची दखल घेऊन ग्रामस्थांनी त्यांना शिबलापूर वि.वि.का. सोसायटीमध्ये दहा वर्षे संचालक आणि पाच वर्षे उपाध्यक्ष पदाची जबाबदारी दिली. या काळात त्यांनी पारदर्शकता, प्रामाणिकपणा आणि विकास यांना प्राधान्य दिले.

व्यवसायिक दृष्टिकोन आणि पुढच्या पिढीसाठी वारसा
सरकारी नोकरी करत असतानाही त्यांनी व्यवसायात पाऊल टाकले. तीन मुलांसाठी स्वतंत्र व्यवसाय उभारून दिला. “पंचशील उद्योग समूह” या नावाने पंचशील हॉटेल, पंचशील बेकरी, पंचशील आर्यन हार्डवेअर, पंचशील फेब्रिकेशन, आणि पंचशील दूध डेअरी असे अनेक व्यवसाय उभे केले.

याहूनही मोठी गोष्ट म्हणजे — त्यांनी आपल्या प्रत्येक नातवंडासाठीसुद्धा उद्योग सुरू केले. “आपल्याकडे आलेला कोणीही नाराज जाऊ नये” ही त्यांची जीवनातील शिकवण मुलांना दिली.

कुटुंबाची एकजूट आणि प्रेम
पत्नी आयुष्यमती सुमनबाई, तीन मुले — संजय, राजू आणि विजय — तसेच सुना, नातवंडे, पुतणे-पुतण्या मिळून २८ जणांचे कुटुंब आज एकत्र आहे. कुटुंबातील प्रत्येक सदस्याच्या प्रगतीत आणि आनंदात चिमाजीभाऊंचा मोलाचा वाटा आहे.

त्यांची घरातील भूमिका केवळ कर्ता पुरुषाची नव्हती, तर सल्लागार, मित्र, आणि आधारस्तंभाची होती.

धर्मभाव आणि सेवाभाव
बौद्ध धम्माच्या तत्वांचा त्यांनी नेहमी आदर्श ठेवला. समानता, बंधुता आणि करुणा — हे त्यांचे जीवनमंत्र होते. सामाजिक कार्यात, धर्मकार्यात, किंवा कोणत्याही उत्सवात ते मनापासून सहभागी व्हायचे.

शेवटचा प्रवास आणि स्मृती
५ ऑगस्ट २०२५ रोजी अल्पशा आजाराने त्यांचे निधन झाले. १४ ऑगस्ट रोजी सकाळी ९ वाजता पुण्यानुमोदन व जलदान विधी पु. भदंत डॉ. सुमेध बोधी यांच्या हस्ते, शिबलापूर (वस्तीवर) येथे पार पडणार आहे.

त्यांच्या जाण्याने गावाने एक आधारस्तंभ, कुटुंबाने आपला संरक्षक, आणि समाजाने एक निःस्वार्थ सेवक गमावला आहे. परंतु त्यांची शिकवण, त्यांचा कार्यसंस्कार, आणि त्यांनी दिलेली प्रेरणा पुढच्या पिढ्यांना मार्गदर्शक ठरेल.

स्मरणरंजन
आज जेव्हा आपण त्यांच्या आठवणींमध्ये डोकावतो, तेव्हा त्यांच्या हसऱ्या चेहऱ्याच्या, विनोदी बोलण्याच्या, आणि मदतीसाठी तत्पर उभे राहण्याच्या घटना मनात उभ्या राहतात. त्यांनी आपल्या जीवनात कधीही अहंकाराला जागा दिली नाही. साधेपणातही ते मोठेपणा दाखवून गेले.

त्यांचा प्रवास आपल्याला सांगतो की — “कष्ट, प्रामाणिकपणा आणि सेवाभाव यांच्या आधारावर माणूस कितीही मोठा होऊ शकतो